Royal Academy of Arts, wstęp: 12 funtów, zniżkowe 10–8 funtówAutor: Łukasz Marczewski

Któż z nas nie skojarzy Vincenta van Gogha ze słonecznikami? Mało jednak osób wie, że ten znakomity malarz obdarzony był również niezwykłym darem pisania listów.

Większość jego korespondencji zaadresowana była do młodszego brata Theo, znanego dealera sztuki, który nie tylko wspomagał Vincenta finansowo, ale był dla niego największym moralnym oparciem w ciągu 10-letniej kariery artystycznej. Van Gogh pisywał również do najmłodszej siostry Willemien oraz innych ludzi ze świata sztuki: Anthona van Rapparda, Emile Bernard czy Paula Gauguina. Wystawa w Royal Academy prezentuje 35 oryginalnych listów Van Gogha i bada ich bliskie powiązanie z jego sztuką.

Od momentu, kiedy zdecydował się zostać artystą w wieku 27 lat, twórczość Van Gogha była pasjonującym tematem jego korespondencji. Obraz artysty, który się dzięki niej wyłania różni się diametralnie od popularnego mitu „szalonego geniusza”. Odkryjemy tu bardzo kulturalnego i wykształconego mężczyznę, który ciężko pracował, by opanować niezbędne techniki malarskie i który w przemyślany sposób dobierał strategie malowania. Żaden inny artysta nie pisał tak obszernie i szczegółowo o swoich pracach. Jego pełne ekspresji słownictwo zostało użyte jako komentarz do własnych malowideł. Prawie wszystkie listy opatrzone są skeczami, często kolorowymi, które miały dać korespondentowi wyobrażenie jak będzie wyglądał skończony obraz. Listy te stanowią nie tylko dowód na zwykłą ludzką potrzebę komunikacji z bratnią duszą, ale są znakomitym przewodnikiem po bogatym, intelektualnym wszechświecie malarza, obdarzonego niesamowitym zasobem wiedzy o sztuce i literaturze, który dzieli się swoimi spostrzeżeniami na temat etyki, filozofii czy natury.

Mógłby ktoś teraz powiedzieć, że sławna korespondencja Van Gogha jest dobrym pretekstem do zorganizowania kolejnej popularnej wystawy i nabicia kasy muzeum. Czy naprawdę potrzebne są słowa, kiedy mamy do czynienia z tak wymownymi obrazami: irysy, słoneczniki, kwiat wiśni w aurze zachodzącego słońca bądź lekkiej poświacie gwiaździstego nieba? Groźnie wyglądający listonosz Roulin o niebieskich oczach czy chłopi-apostołowie schylający się nad „matką ziemią”: jego znajomi, którzy stali się naszymi poprzez sztukę.

Jednak listy pokazują Van Gogha, jakim był naprawdę. Czas kiedy był szczęśliwy, a kiedy smutny. Pisze w nich o wszystkim, co go otaczało: o pogodzie, ludziach, jedzeniu czy własnej sztuce. Gdy przyjrzymy się bliżej, zobaczymy odcienie zieleni, które zasmucają czy żółci dającej nadzieję. W jednym z ostatnich listów malarz atakuje abstrakcje. A gdzie prawdziwe życie i jego zagadki – pyta? Dzięki tej niezwykłej wystawie powoli je rozwiązujemy, przechodząc od zgarbionych rolników namalowanych w okresie, kiedy Van Gogh dopiero uczył się rysować, aż po zawiłe piękno krajobrazu koło Montmajour; wszystko to w odstępie zaledwie kilku lat. To jedna z najkrótszych karier, tak jak świat, który reprezentuje, jego transformacje wydają się być niewyczerpane. Van Gogh nie jest patronem świętych męczenników, szaleńców czy niezrozumiałych wizjonerów, ale nieustannej rewolucji – udanych prób przedstawienia czegoś nowego za każdym razem.


Galeria czynna codziennie 10–17.30, w piątki do 22.

• zobacz więcej informacji o Royal Academy of Arts
• Zapisz się do naszego newslettera - najświeższe wydarzenia codziennie na Twój e-mail